Þú ert það sem þú borðar

Bygg

2005-07-09T06:58:00.000-07:00

Ein vinkona mín var að spyrja mig að því um daginn hvort það væri “betra” að borða t.d. bygg en hrísgrjón. Ég játti því og babblaði eitthvað um B-vítamín og trefjar, svo barst talið að öðru.

Þegar maður fer að hugsa út í það sem maður er að láta ofan í sig og langar til þess að leita sér upplýsinga um hvað er hollt, hvað er óhollt lendir maður í frumskógi. Þetta er nefnilega ekki svona einfalt. Hvaða matur er fitandi, grennandi, góður fyrir hjartað, þarmana, heilann, húðina, hárið, neglurnar, skapið, kynhvötina… Listinn er endalaus.

Flest er gott í hófi. Í réttum hlutföllum er flest hollt, amk nokkuð skaðlaust. Flest. Ekki allt!

En í sambandi við byggið þá er íslenska bankabyggið lífrænt ræktað, sem þýðir að það er alveg öruggt að það hafa engin eiturefni verið notuð við ræktun þess. Engin lyf og enginn tilbúinn áburður. Ræktarlöndin í kringum það land sem vottuð lífræn ræktun fer fram á þurfa einnig að vera ómenguð. Hrísgrjón eru það ekki, amk ekki þessi sem þú kaupir í Bónus ;)

Bygg er mjög lítið unnið. Lífræn hýðishrísgrjón eru það líka. Byggið er ríkt af b-vítamíni, hýðisgrjónin eru það líka. Sum hvít, unnin grjón eru b-vítamínbætt en viðbætt vítamín nýtast líkamanum illa, að minnstakosti nýtast tilbúin, viðbætt vítamín líkamanum aldrei jafn vel og vítamín sem koma náttúrulega úr fæðunni. Bygg er trefjaríkt, heilt korn, sem inniheldur flókin kolvetni (flókin kolvetni eru “góð”) en þau byggja m.a. annars upp heilann, þeir sem hafa sleppt öllum kolvetnum lýsa oft einkennum eins og einbeitingarskorti, eirðarleysi, skapsveiflum og erfiðleikum með að hemja skap sitt.

Bygg er mjög gott fyrir meltinguna, það er gróft og mjög trefjaríkt, en trefjarnar auðvelda alla meltingu og koma í veg fyrir vandamál eins og hægðatregðu. Heil, lífræn hýðishrísgrjón eru líka mjög trefjarík.

Ef ég á að bera saman lífrænt bankabygg og lífræn hýðishrísgrjón myndi ég segja að þetta væru mjög sambærilegar vörur. Trefjaríkar, vítamínríkar og góðar í alla staði. Þeir sem eru með glútenóþol ættu þó frekar að velja grjónin en bygg, ásamt hveiti (líka heilhveiti) höfrum, spelti, rúg, kúskús og flestum sojasósum, inniheldur gluten. Það gera hrísgrjón ekki.

Svarið er s.s., Magga mín, að ef þú ert að nota lífrænt ræktuð hýðishrísgrjón (you better be) skaltu ekkert vera að leggja þeim. Notaðu þau áfram og notaðu byggið bara með. Til skiptis

Aspartame, Equal, Equal Mesure, Spoonful, Canderel, E951

2005-02-14T15:57:00.000-08:00

Sætuefni má flokka í tvennt. Í flokki eitt eru efni eins og mannitol, sorbitol, xylitol og hydrogenerated glucose syrup. Þessi efni hafa svipað hitaeiningagildi og sykur en líkaminn nýtir þau síður en sykurinn. Þessi efni hjálpa til við tannvernd og eru því góður kostur. Þessi sætuefni, í flokki I geta þó valdið niðurgangi ef óhóflega mikils magns er neytt (prufaðu að borða heilan pakka af sykurlausum tópas...).

Í flokki II eru efni eins og aspartame, acesulfame K og saccharin. Þessi efni eru nánast hitaeiningalaus og eru aðallega notuð í létt-vörum (diet, sugar-free o.s.frv.). Það eru þessi sætuefni, flokkur II, sem við þurfum að vara okkur á.

Aspartame samanstendur af tveimur amínósýrum þ.e. fenýlalanín og aspartiksýru ásamt methylhóp (CH₃) og gefur frá sér orku eins og prótein eða 4 kcal/g

Aspartame veldur hættulegum einkennum, allt frá minnistapi til heilaæxla, þrátt fyrir samþykki lyfja- og matvælaeftirlitsins er aspartame eitt hættulegasta efni sem bætt hefur verið út í mat grunlausra neytenda.

Aspartame er mjög sterkt sætuefni, u.þ.b. 200 sinnum sætara en sykur. Það hefur verið notað út um allan heim í gosdrykki og aðrar hitaeiningasnauðar vörur síðan 1974. Efnið var fyrst samþykkt í Bretlandi árið 1982. Önnur nöfn eru t.d. NutraSweet eða E951.

Aspartame kemur við sögu í 75% þeirra tilfella sem koma inn á borð lyfja- og Matvælaeftirlits BNA vegna viðbragða við aukaefnum. Þessi viðbrögð eru m.a. : hausverkur/mígreni, svimi, flogaköst, ógleði, vöðvakrampar, þyngdaraukning, útbrot, þunglyndi, ofþreyta, pirringur, sjóntruflanir, andnauð, kvíðaköst, hjartsláttartruflanir, suð fyrir eyrum, minnistap og liðverkir.

Einnig hafa rannsóknir sýnt að aspartame getur orsakað, vakið úr dvala og fengið einkenni ákveðinna krónískra sjúkdóma til að versna. T.d. heilaæxli, MS, flogaveiki, Parkinso´s, Alzheimer´s, ákveðna fæðingargalla, sykursýki og ME (síþreyta).

Aspartic acid - 40% af innihaldi aspartame.

Of mikið af þessari amínósýru getur á löngum tíma valdið eyðileggingu taugafruma í heilanum. Allt að 75% þessara mikilvægu taugafruma í heilanum geta verið ónýt áður en nokkurra einkenna verður vart. Í sumum tilfellum er áhættan þó meiri þegar ákveðin svæði í heilanum eru ekki fullkomlega varin af einhverjum ástæðum. T.d. hjá börnum.

Phenylalanine – 50% af innihaldi aspartame

Þessa amínósýru er náttúrulega að finna í heilanum, en fólk með ákveðinn genagalla (PKU) getur ekki brotið niður þessa amínósýru og í miklu magni er hún banvæn. Aspartameneysla getur hækkað phenylalaine í heilanum jafnvel hjá fólki sem ekki hefur PKU, þetta er sérstaklega hættulegt ungum og ófæddum börnum.

Methanol (tréspíri) – 10% af innihaldi aspartame

Þetta er mjög banvænt eitur sem hefur valdið óteljandi dauðsföllum, m.a. hjá alkóhólistum. Methanol frásogast mjög hægt í smáþörmunum og þegar það nær yfir 30° hita brotnar það niður í maurasýru (formic acid) og formaldehyde. Bandarískir hermenn í heráætluninni Eyðimerkurstormur drukku mikið af drykkjum sættum með aspartame, en drykkirnir höfðu legið í sólinni og hitnað. Þessir hermenn sýna nú margir einkenni formaldehydeeitrunar.

Heilaæxli

Í tveggja ára rannsókn var 320 rottum gefið aspartame ásamt venjulegu mataræði. 12 þeirra fengu heilaæxli á meðan enginn rotta í jafn stórum samanburðarhópi fékk æxli. Dr. Adrian Gross, eiturefnafræðingur hjá lyfja- og matvælaeftirliti BNA, vottaði fyrir bandaríska þinginu að neysla aspartame væri orsök heilaæxla, en lyfja- og matvælaeftirlitið tók þó ekki mark á þessari rannsókn og úrskurðaði efnið öruggt til manneldis. Síðan aspartame var samþykkt sem öruggt til manneldis hefur tíðni heilaæxla í fólki yfir 65 ára aukist um 67% (1973-1990)

Sykursýki

Samkvæmt rannsókn sem HJ Roberts, sykursýkisérfræðings og meðlims í Amerísku sykursýkisamtökunum, gerði á aspartame:

-Flýtir aspartame framgöngu sykursýki I

-Hindrar aspartame að einhverju leyti upptöku insulins í líkamanum

-Veldur aspartame því að önnur einkenni sykursýki geta aukist, svo sem sjónukvilli (retinopathy), starblindu (cataracts), taugakvilli (neuropathy) og iðralömun (gastroparesis).

Sérstaklega var tekið fram í rannsókninni að þessi einkenni minnkuðu stórlega þegar sjúklingur forðaðist aspartame, og þau jukust aftur þegar sjúklingurinn neytti þeirra á ný.

Flogaveiki

Amerísk flugfélög hafa gefið út viðvaranir þess efnis að flugmenn eigi að forðast NutraSweet, eftir að hafa fengið fréttir af flugmönnum sem fengið hafa flogaköst (grand mal seizures) eftir neyslu.

Þetta hefur verið staðfest, m.a. í rannsókn frá 1969 gerða af Dr. H Waisman. En í henni fengu 5 af 7 ungum prímötum flog (grand mal seizures) þegar verið var að prufa hvort efnið væri öruggt mönnum.

Msg-Þriðja kryddið

2005-02-04T13:09:00.000-08:00

Msg, Monosodium glutomate, E621, bragðaukandi efni, flavor enhancer, pork flavoring, beef flavoring, natural flavoring, hydralized protein, autolized yeast extract, yeast extract, gelatine, glutamic acid, calcium caseinate, sodium caseinate, listinn er langur og hann heldur áfram

Asíubúar notuðu upprunalega þangsoð til þess að ná bragðaukandi áhrifum msg, en í dag er msg verksmiðjuframleitt, meðal annars með gerjunarferli sterkju, sykra og rófa. Kryddið er verksmiðjuframleitt og er því ekki náttúrulegt.

Msg er selt í staukum, það er hvítt kristallað duft ekki ólíkt salti eða sykri. Það hefur ekkert bragð en eykur bragð þess matar sem því er bætt útí eða á.

Glutamate er efni sem finnst í líkamanum og eru glutamate skynjarar í öllum líffærum mannslíkamans. En glutamatið, eins og annað, þarf að vera í jafnvægi við önnur efni til þess að líkaminn starfi rétt. Monosodium glutamate (msg) örvar þessa skynjara í heilanum og ruglar starfsemi heilans. Efnið getur líka drepið skynjarana og nærliggjandi taugar, ef mjög mikils er neytt af efninu, og valdið þannig ólæknalegum heila- og taugaskaða. Þannig veldur monosodium glutamate brenglun í heilanum sem bregst við með eitrunarviðbrögðum.

Viðbrögð líkamans við msg er ekki ofnæmisviðbrögð heldur í eitrunarviðbrögð og jafnvel þeir sem ekki fá skyndileg einkenni (eins og t.d. höfuðverk eða uppþembu) strax eftir neyslu efnisins verða fyrir eitrunaráhrifum, sé neyslu haldið áfram.

Einkenni msg eitrunar geta t.d. verið eitt eða fleiri eftirfarandi einkenna:

Höfuðverkir
Mígreni
Uppþemba
Ógleði og uppköst
Niðurgangur
Asmi
Andnauð
Kvíði
Jafnvægistruflanir
Lömun
Hjartsláttartruflanir
Skapsveiflur
Ýmsir taugasjúkdómar Parkinson, ms, alzheimier
Hegðunarvandamál, sérstaklega hjá börnum og unglingum
Ofnæmiseinkenni
Útbrot
Baugar
Munnangur
Nefrennsli
Þunglyndi
o.fl.

Msg er ávanabindandi og veldur "matarþörf" eða food-cravings. Það fær fólk til að borða meira af matnum en það hefði annars gert, og veldur þannig offitu.

Msg er að finna í unnum mat, sérstaklega léttvörum, pakka- og dósamat, sumum ostum, sumum bóluefnum og vítamínum, sælgætishlaupi, snakki, duftkröftum s.s. kjöt-, kjúklinga- og grænmetiskrafti, ýmsum grænmetis og heilsuvörum (þá yfirleitt sem yeast extract) og athugið að msg er alltaf í gelatínhylkjum lyfja og/eða vítamína.

Ein spurning að lokum, afhverju er msg svona falið, ef það er (eins og framleiðendur vilja halda fram) skaðlaust?

Herbalife

2005-02-04T02:09:00.000-08:00

Fyrsti pósturinn minn á þessari nýju síðu er um herbalife.

Herbalife er vel sjáanlegt í þjóðfélaginu í dag, 25 árum eftir stofnun fyrirtækisins. Mark Reynold Hughes, stofnandi herbalife stofnaði fyrirtækið með það að markmiði að verða ríkur (Matthew Heller, Los Angeles Times, 18. feb 2001).

Ég hef mikið leitað að áreiðanlegum heimildum um herbalife, greinar eða rannsóknir skrifaðar af óháðum aðilum. Það virðist sem allir hafi skoðun á herbalife. Ég fann aðeins eina áreiðanlega rannsókn, það var þessi hollenska rannsókn: Test Aankoop Magazine nr. 369, September 1994, pages 46-48.
Herbalife, duur drijfzand. Een piramide van beloften. [Herbalife,
rándýr kviksandur. Pýramídi loforða]).

Hér að neðan er gróf þýðing á helstu atriðum þessarar rannsóknar. Þeir sem vilja geta flett upp í Test Aankoop Magazine og tékkað á þessu.

Lýsing á Herbalife:
Herbalife er amerískt fyrirtæki, stofnað árið 1980 af Mark Hughes,
sem framleiðir fjölda megrunarvara: t.d. Máltíðarstaðgengla í duftformi og fjölda tafla.

Kynning á Herbalife:
Allur herbalife pakkinn er kynntur sem besta fáanlega leiðin til að grennast.

Í raunveruleikanum:
Í raun og veru eru þessar vörur ekki annað en yfirvarp til að breiða yfir stórt penningasamsæri, sem nær yfir heiminn allan.

Markaðssetning:
Sölukerfi herbalife er eingöngu í gegnum persónulega tengiliði:
Marglaga sölumennska eða, kannski betra orð:
Píramída-sölumennska.

Útskýring á sölukerfinu:
Þér er boðin varan af einhverjum sem þú þekkir, eða þér er boðið á herbalife-fund. Til þess að græða peninga þarft þú að selja eins mikið af herbalife vörum og þú mögulega getur. Besta leiðin til þess er að fá aðra til að selja vöruna fyrir þig.
Svona myndast keðjan og því ofar sem þú ert í keðjunni, þeim mun meiri peninga getur þú grætt. En... auðvitað eru aðeins fáir sem virkilega græða einhverja peninga.

Varan:
Innihald herbalife duftsins: Of stór skammtur af vítamínum og steinefnum, auk próteina, trefja og sykra (ath, ekki endilega sykurs). Ekkert byltingarkennt. Pillurnar innihalda vítamín og önnur fæðubótaefni.

Kostnaður:
Kostnaður í Belgíu: að minnsta kosti 2400 belgískir fránkar (1994) (u.þ.b. 90,- am.dollarar) fyrir pakka með fimm vörum. Mánaðarlegur kostnaður: 6000 francs (u.þ.b. 200,- am.dollarar). Það er dýrt að vera svangur!

Á Íslandi, 2005 kostar pakki með fimm vörum, svokallaður quick start pakki 10.200 ísl.kr.

Áhrif?
Hjálpar herbalife við megrun? Ekki á mælanlegan hátt! Til að byrja með missir þú vissulega einhver kíló (en það er raunin með flesta 1000 kalóríu megrunarkúra, sá sem borðar lítið, grennist), ásamt því sem orkan verður minni. Möguleikarnir á langtíma þyngdartapi eru litlir.

Hætta?
Er herbalife hættulegt? Vegna öfga og alvarleika kúrsins (einungis 1000 kalóríur á dag) ætti hann aðeins að vera notaður undir eftirliti læknis (Ath. svona er þetta í Belgíu, alls ekki allir sem nota herbalife eru á 1000 kal. kúr). Pillurnar hafa ekkert gildi, þær eru aðeins "gagnslaus" vítamín (ég mæli frekar með því að eyða peningunum í ávexti).
Aðalhættan er í söluaðferðinni. Á herbalife samkomum er þér sagt að herbalife geti læknað ýmsa lífshættulega sjúkdóma, og þetta segir þér fólk sem þú þekkir og treystir. Til þess að ná að græða peninga á herbalife, verður þú að finna aðra sem selja vöruna fyrir þig, annars græðir þú aldrei neitt.

Óvægin markaðssetning:
Markaðssetning herbalife er vægast sagt mjög óvægin. Til þess að sannfæra fólk um að kaupa og nota herbalife, nota sölumenn allskyns rök: M.a. að herbalife hjálpi við að lækna liðagigt, háan blóðþrýsting, astma, húðvandamál, sykursýki, krabbamein o.s.frv. Sölufólk hefur jafnvel gögn sem eiga að sanna þennan undraverða lækningamátt vörunnar.

Aðrar skekkjur:
- Herbalife er hættulaust börnum, slíkt "mataræði" getur verið stórhættulegt fyrir börn.
- Herbalife er ekki hættulaust fólki með nýrna-, lifrar- eða magasjúkdóma.
- Herbalife fullyrðir að heilbrigðisstarfsmenn mæli með notkun vörunnar. Þetta er einfaldlega ekki satt (amk. ekki hér í V- og N-Evrópu), herbalife er hvergi selt í verslunum, hvorki lyfjaverslunum né matvörubúðum. Reyndar hefur heilbrigðis- og lyfjaeftirlitið hér á landi hreinlega bannað um þriðjung þeirra vara sem herbalife hefur upp á að bjóða.
- Herbalife vill meina að varan breyti matarvenjum fólks. Þetta er ekki satt: matarvenjur fólks breytast ekki með duftkúrum.

Kveðjur frá Amsterdam,

Mark Raijmakers
Coordinator Pharmaceuticals Programme
Wemos Foundation
-----------------------------------------------------------------------

Ég vil endilega taka fram að þessi rannsókn var gerð í Hollandi árið 1994, fyrir 11 árum, á hollenska útibúi herbalife. Hér á Íslandi er sagan örlítið önnur, aðallega vegna þess að heilbrigðis- og lyfjaeftirlitið hefur bannað innflutning á um þriðjungi þeirra tuttugu vara sem herbalife selur. Þessar vörur ná þó til landsins eftir ýmsum leiðum (Ólafur G. Sæmundsson næringarfræðingur doktor.is) .

~~Þú ert það sem þú borðar~~

Bygg

Aspartame, Equal, Equal Mesure, Spoonful, Canderel, E951

Msg-Þriðja kryddið

Herbalife

Þú ert það sem þú borðar